Tình trạng các hãng hàng không liên tục dồn chuyến, hủy lịch bay sang Trung Quốc khiến nhiều du khách và doanh nghiệp lữ hành rơi vào thế bị động ngay trước mùa cao điểm hè.

Doãn Linh Chi (Hà Nội) đặt cặp vé khứ hồi đi Thanh Đảo của Shandong Airlines, khởi hành ngày 12/4. Một tuần trước chuyến đi, cô nhận thông báo hủy cả hai chiều.

Đơn vị đại lý du lịch trực tuyến (OTA) đề xuất đổi lịch sang tháng 5 do hãng này hủy toàn bộ chuyến đến Thanh Đảo trong tháng 4. Do không thể hủy phòng khách sạn đã đặt cọc, Chi đành chấp nhận chờ hãng hoàn tiền vé cũ, đồng thời chi thêm 300.000 đồng mua vé mới của Shenzhen Airlines.

Chuyến bay thay thế phải quá cảnh tại Thâm Quyến với thời gian chờ lên tới 11 giờ, khiến lịch trình vui chơi của cô bị rút ngắn gần một ngày.

Trải nghiệm của Linh Chi không phải cá biệt. Trên các diễn đàn du lịch Trung Quốc, nhiều nhóm khách tự túc cũng phản ánh tình trạng bị hủy chuyến sát ngày bay.

Theo khảo sát, làn sóng điều chỉnh lịch trình này đang tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp lữ hành lớn.

Tình trạng hủy chuyến rộ lên từ giữa tháng 3 và lịch hủy của nhiều hãng đã kéo dài đến tháng 6.

Đại diện một công ty lữ hành tại TP HCM cho biết, Sichuan Airlines đã thông báo hủy tổng cộng 12 chuyến trong tháng 5 và tháng 6 đối với chặng TP HCM - Thành Đô; Juneyao Air cũng cắt giảm gần 20 chuyến chặng TP HCM - Thượng Hải trong tháng 6.

Theo ông Phạm Anh Vũ, Phó tổng giám đốc Công ty Du Lịch Việt, nhiều đối tác hàng không chặng Trung Quốc như Lệ Giang, Thượng Hải, Thành Đô đã cắt giảm ít nhất 50% tần suất.

Tình trạng này xảy ra ở cả phân khúc bay thương mại lẫn thuê nguyên chuyến (charter). Ông Vũ nhận định nguyên nhân chính là "hiệu quả khai thác thấp trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao".

Từ đầu tháng 4, hơn 10 đoàn khách quốc tế của doanh nghiệp này đã phải thay đổi ngày khởi hành, chặng bay hoặc chuyển hướng điểm đến. Công ty cũng phải tạm dừng bán tour đi Lệ Giang, Trương Gia Giới do lịch bay quá bấp bênh.

Tại Hà Nội, ông Nguyễn Ngọc Tùng, Giám đốc Danh Nam Travel, cho biết có tới 90% các đoàn tour charter đến Trung Quốc bị hủy, tập trung vào các tuyến mới hoặc kén khách như Hà Nội đi Trương Gia Giới - Phượng Hoàng Cổ Trấn, Nội Mông, Hải Nam, Thạch Gia Trang, hay Ân Thi - Phượng Hoàng Cổ Trấn. Ngược lại, các tuyến truyền thống có lượng khách ổn định như Bắc Kinh, Thượng Hải hay Cửu Trại Câu ít bị biến động hơn.

Cùng tình cảnh, bà Lưu Thị Thu, Phó giám đốc Hoàng Việt Travel, cho biết doanh nghiệp đang "đau đầu" khi số đoàn khách bị ảnh hưởng (tính cả lượng khách gửi vào các liên minh lữ hành) lên tới gần 100 đoàn.

Riêng tuyến Hà Nội - Phượng Hoàng Cổ Trấn vốn duy trì 7-8 chuyến mỗi tháng, sau chuyến cuối cùng ngày 30/4, toàn bộ lịch bay charter trong tháng 5 và tháng 6 đã bị hủy bỏ, buộc công ty phải hoàn tiền cho khách.

Để ứng phó với giá xăng dầu leo thang, các hãng bay thường chọn giải pháp dồn khách từ các khung giờ thưa sang chuyến bay cao điểm để tăng tỷ lệ lấp đầy, hoặc tăng phụ phí nhiên liệu. Các tour charter vốn là dòng sản phẩm giá rẻ, phụ thuộc lớn vào mức trợ giá từ các địa phương Trung Quốc. Khi chi phí vận hành hàng không tăng, khoản hỗ trợ này không còn đủ bù đắp. Nếu doanh nghiệp nâng giá tour theo chi phí thực tế sẽ rất khó bán, dẫn đến nguy cơ thua lỗ lớn.

Theo bà Thu, nhiều tour tuyến nước ngoài khác cũng bị ảnh hưởng nhưng các tour du lịch Trung Quốc ảnh hưởng lớn nhất do nhu cầu cao.

Theo tờ Travel Daily (Trung Quốc), làn sóng hủy chuyến diện rộng tại nước này trong tháng 4 tập trung mạnh vào các tuyến bay quốc tế đến Đông Nam Á và Nhật Bản. Căng thẳng địa chính trị tại eo biển Hormuz đẩy giá dầu thô lên cao, buộc các hãng phải thu hẹp năng lực vận hành để giảm lỗ. Ví dụ, hơn 50% đường bay Trung Quốc - Nhật Bản đã bị hủy trong tháng 3.

Tại thị trường nội địa, tỷ lệ hủy chuyến tính đến giữa tháng 4 cũng chạm mức 15,1%. Phụ phí nhiên liệu tăng chỉ bù đắp được 20-30% chi phí dầu phát sinh thực tế do các hãng phải kìm giá vé để giữ chân hành khách, khiến người dân nước này có xu hướng chuyển sang đi tàu cao tốc, du lịch trong nước thay vì các chuyến bay đường dài.

Trước mắt, để giảm thiểu rủi ro, các công ty lữ hành Việt Nam đang điều chỉnh lại chiến lược. Đại diện Hoàng Việt Travel cho biết sẽ ưu tiên chọn các hãng hàng không lớn, đồng thời đẩy mạnh các tour Trung Quốc đường bộ qua cửa khẩu do phân khúc này không chịu ảnh hưởng từ giá vé máy bay, giá tour chỉ tăng nhẹ.

Danh Nam Travel chọn phương án hỗ trợ 50% mức phụ thu nhiên liệu cho khách (giảm từ 800.000 đồng xuống 400.000 đồng), hoặc hỗ trợ hủy tour miễn phí nếu khách không đồng ý đóng thêm. Trong khi đó, Du Lịch Việt nhanh chóng chuyển hướng dòng khách sang các sản phẩm nội địa đường bộ hoặc tàu hỏa để giảm rủi ro cho khách.